Դպրոցական հոգեբա՞ն, թե՞ մանկական հոգեբան․ ով ինչով է օգնում երեխային

Երեխայի հոգեկան առողջության հետ կապված մտահոգությունների դեպքում ծնողները և ուսուցիչները հաճախ են կանգնում ընտրության առաջ՝ ո՞ւմ դիմել՝ դպրոցական հոգեբանի՞, թե՞ մանկական հոգեբանի։ Թեև երկու մասնագետներն էլ աշխատում են երեխաների հետ, նրանց դերերը, աշխատանքային միջավայրը և մոտեցումները կարող են տարբեր լինել։ Հայաստանում այս տարբերությունները հասկանալը կարևոր է ճիշտ աջակցություն գտնելու համար։

Ո՞վ է դպրոցական հոգեբանը և ի՞նչ է անում

Դպրոցական հոգեբանը մասնագետ է, որն աշխատում է կրթական միջավայրում՝ դպրոցում։ Նրա հիմնական նպատակն է աջակցել աշակերտների ակադեմիական, սոցիալական, էմոցիոնալ և վարքային զարգացմանը դպրոցական համատեքստում։ Դպրոցական հոգեբանները հաճախ կենտրոնանում են կրթական գործընթացի բարելավման, ուսուցիչներին և ծնողներին խորհրդատվություն տրամադրելու, ինչպես նաև ուսումնական դժվարություններ ունեցող կամ վարքային խնդիրներ դրսևորող երեխաներին աջակցելու վրա։

• Աշխատանքային միջավայրը: Դպրոցական հոգեբանն աշխատում է դպրոցի ներսում, ինչը թույլ է տալիս նրան անմիջականորեն դիտարկել երեխային դասարանական միջավայրում, շփվել ուսուցիչների և դպրոցի վարչակազմի հետ։
• Դերերը: Նրանք կարող են իրականացնել անհատական կամ խմբային խորհրդատվություն, աջակցել ուսումնական ծրագրերի մշակմանը, կանխարգելիչ ծրագրեր իրականացնել (օրինակ՝ բուլինգի դեմ պայքար), միջամտել ճգնաժամային իրավիճակներում։
• Գաղտնիություն և ծնողական մասնակցություն: Դպրոցական հոգեբանի մոտ գաղտնիության հարցերը կարող են տարբերվել անկախ մասնագետի մոտից։ Հաճախ դպրոցական հոգեբանը սերտորեն համագործակցում է ուսուցիչների և դպրոցի ղեկավարության հետ՝ ապահովելով երեխայի բարօրությունը դպրոցական միջավայրում։ Ծնողները պետք է տեղեկացված լինեն, թե ինչպես է կառավարվում իրենց երեխայի մասին տեղեկատվությունը։

Ո՞վ է մանկական հոգեբանը և ի՞նչ է անում

Մանկական հոգեբանը մասնագետ է, որը կենտրոնացած է երեխաների և դեռահասների հոգեկան առողջության և զարգացման ավելի լայն շրջանակի վրա։ Նրանք կարող են աշխատել մասնավոր կլինիկաներում, զարգացման կենտրոններում կամ անկախ պրակտիկայում։ Մանկական հոգեբանների աշխատանքը հաճախ ներառում է ավելի խորը գնահատումներ և անհատականացված միջամտություններ։

• Աշխատանքային միջավայրը: Մանկական հոգեբանը կարող է աշխատել կլինիկայում, կենտրոնում կամ մասնավոր պրակտիկայում. միջավայրը ինքնին գաղտնիության երաշխիք չէ։ Նրանք կարող են աշխատել ավելի լայն տարիքային խմբի հետ՝ մանկությունից մինչև դեռահասություն։
• Դերերը: Նրանք կարող են իրականացնել հոգեբանական գնահատումներ, գնահատումներ՝ իրենց պատրաստության և իրավասության շրջանակում, անհատական թերապիա, ընտանեկան խորհրդատվություն և ծնողական աջակցություն։ Նրանց աշխատանքը հաճախ ուղղված է հուզական, վարքային խնդիրների, զարգացման առանձնահատկությունների կամ տրավմայի հետևանքների լուծմանը։ Ամերիկյան Հոգեբանական Ասոցիացիան նշում է, որ մանկական հոգեբանները զբաղվում են գնահատմամբ, միջամտությամբ, խորհրդատվությամբ և հաշվի են առնում ընտանեկան ու սոցիալական համատեքստը։
• Գաղտնիություն և ծնողական մասնակցություն: Գաղտնիության, ծնողին տեղեկացնելու և դպրոցի հետ կիսվելու պայմանները կախված են իրավիճակից ու կիրառելի կանոններից։ Նախապես հարցրեք՝ ով ինչ տեղեկություն կստանա և երեխային ինչպես կբացատրվեն այդ սահմանները։ Ծնողական մասնակցությունը հաճախ անբաժանելի մաս է կազմում թերապիայի գործընթացի։

Ե՞րբ է անհրաժեշտ համակարգված աջակցություն

Շատ դեպքերում երեխայի բարօրության համար անհրաժեշտ է ինչպես դպրոցական, այնպես էլ մանկական հոգեբանի համակարգված աշխատանքը։ Օրինակ, եթե երեխան ունի ուսումնական դժվարություններ, որոնք ուղեկցվում են տանը դրսևորվող տագնապային վիճակներով, ապա դպրոցական հոգեբանը կարող է աջակցել դպրոցական միջավայրում, իսկ մանկական հոգեբանը՝ աշխատել տագնապի հիմնական պատճառների հետ։

Հաղորդակցության պլան ուսուցիչ-ծնող-մասնագետ համար:

1. Սկսել դպրոցից: Եթե մտահոգությունները կապված են դպրոցական միջավայրի հետ (օրինակ՝ վարք դասարանում, ուսումնական առաջադիմություն), սկզբում խոսեք դասվարի կամ դպրոցական հոգեբանի հետ (եթե դպրոցում կա այդպիսի մասնագետ)։
2. Հստակեցնել դերերը: Հարցրեք դպրոցական հոգեբանին, թե ինչպես է նա աշխատում, ինչ ծառայություններ է տրամադրում և ինչպես է ապահովվում գաղտնիությունը։
3. Դիտարկել մասնավոր մասնագետի դիմելը: Եթե խնդիրներն ավելի խորն են, շարունակվում են տանը կամ պահանջում են ավելի անհատականացված թերապիա, ապա դիմեք մանկական հոգեբանի։ Կարող եք դիտարկել Minder-ի հոգեբանների ցանկը։
4. Համակարգել տեղեկատվությունը: Ծնողի համաձայնությամբ դպրոցական և մանկական հոգեբանները կարող են համագործակցել՝ փոխանակելով տեղեկատվություն (երեխայի լավագույն շահերից ելնելով), ինչը կապահովի ամբողջական աջակցություն։

Ե՞րբ դիմել մանկական հոգեբանի

Դիմեք մանկական հոգեբանի, եթե երեխան դրսևորում է հետևյալ նշանները, որոնք շարունակվում են կամ խանգարում են նրա առօրյային:

• Հուզական դժվարություններ: Մշտական տխրություն, տագնապ, անհանգստություն, զայրույթի բռնկումներ, որոնք անսովոր են երեխայի տարիքի համար։ Օգտակար կլինի կարդալ նաև մեր ուղեցույցը երեխաների մոտ տագնապի նշանների մասին։
• Վարքային խնդիրներ: Ագրեսիա, ընդդիմադիր վարք, սոցիալական մեկուսացում, քնի կամ սննդի խանգարումներ։
• Զարգացման առանձնահատկություններ: Խոսքի, շարժողական կամ սոցիալական հմտությունների զարգացման ուշացումներ։
• Տրավմատիկ իրադարձություններ: Ընտանիքի անդամի մահ, բաժանություն, դժբախտ պատահար կամ այլ ցնցող իրադարձություններ։
• Դպրոցական դժվարություններ: Ուսումնական առաջադիմության կտրուկ անկում, դպրոցից հրաժարվելը, կենտրոնացման դժվարություններ, որոնք չեն լուծվում դպրոցական հոգեբանի միջոցով։

Հիշեք, որ մասնագետի ընտրությունը կախված է երեխայի կարիքներից և խնդրի բնույթից։ Կարևոր է, որ ծնողները ակտիվորեն մասնակցեն որոշումների կայացմանը և ապահովեն երեխայի համար լավագույն աջակցությունը։ Լրացուցիչ տեղեկությունների համար կարող եք կարդալ մեր ուղեցույցը մանկական հոգեբան ընտրելու մասին։

Օգտագործված աղբյուրներ

• APA School Psychology Division