Ի՞նչ է հոգեթերապիան և ինչպե՞ս է այն աշխատում իրականում

Հոգեթերապիան մասնագետի և այցելուի համատեղ աշխատանք է՝ հասկանալու դժվարությունը, պայմանավորվելու նպատակների շուրջ և փորձելու համապատասխան հոգեբանական մոտեցումներ։ Տարբեր մոտեցումների ապացույցներն ու կիրառելիությունը տարբեր են. օգտակար է հարցնել, թե մասնագետն ինչ մեթոդով է աշխատում և ինչու է այն առաջարկում հենց ձեր հարցի համար։ Առաջին այցին պարտադիր չէ պատրաստի ախտորոշում ունենալ։

Ինչպե՞ս է աշխատում հոգեթերապիան

Հոգեթերապիան աշխատում է մի քանի փոխկապակցված մեխանիզմների միջոցով՝

• Հասկացողություն և ինքնաճանաչում. Թերապևտի հետ զրույցի ընթացքում դուք հնարավորություն եք ստանում ուսումնասիրելու ձեր անցյալի փորձառությունները, ներկա մարտահրավերները և ապագայի հույսերը։ Սա օգնում է բացահայտելու վարքագծի, մտածելակերպի կամ զգացմունքային արձագանքների օրինաչափությունները։
• Հուզական աջակցություն. Թերապիան ապահովում է անվտանգ, չդատող միջավայր՝ ձեր զգացմունքներն արտահայտելու համար։ Սա կարող է հատկապես օգտակար լինել դժվար կամ ցավոտ զգացմունքների հետ գործ ունենալիս։
• Գործիքներ և ռազմավարություններ. Թերապևտները սովորեցնում են կոնկրետ գործիքներ և ռազմավարություններ՝ սթրեսը կառավարելու, հարաբերությունները բարելավելու, բացասական մտքերը վերաձևակերպելու և խնդիրներ լուծելու համար։
• Համագործակցային մոտեցում. Թերապիան երկկողմանի գործընթաց է։ Դուք և ձեր թերապևտը միասին եք աշխատում՝ ձեր նպատակները սահմանելու և դրանց հասնելու ուղիներ գտնելու համար։ Ամերիկյան հոգեբանական ասոցիացիան (APA) ընդգծում է այս համագործակցային բնույթը։

Ինչպե՞ս են սահմանվում նպատակները թերապիայում

Նպատակների սահմանումը հոգեթերապիայի կարևորագույն մասն է։ Առաջին մի քանի նիստերի ընթացքում դուք և ձեր թերապևտը կքննարկեք, թե ինչն է ձեզ բերել թերապիա և ինչ եք ուզում ձեռք բերել։ Նպատակները պետք է լինեն կոնկրետ, չափելի, հասանելի, տեղին և ժամանակային (SMART)։

Նպատակների սահմանման օրինակելի ուղեցույց

Խորհուրդ է տրվում մտածել հետևյալ հարցերի շուրջ՝

• Ի՞նչն է ինձ անհանգստացնում հիմա: (Օրինակ՝ «Ես անընդհատ անհանգստանում եմ իմ ապագայի մասին» կամ «Դժվարանում եմ հարաբերություններ կառուցել»):
• Ի՞նչ կցանկանայի փոխել իմ կյանքում: (Օրինակ՝ «Կցանկանայի ավելի լավ կառավարել իմ սթրեսը» կամ «Ուզում եմ ավելի վստահ լինել ինքս ինձ վրա»):
• Ինչպե՞ս կիմանամ, որ թերապիան օգնում է: (Օրինակ՝ «Ես կիմանամ, որ թերապիան օգնում է, երբ կարողանամ ավելի հանգիստ քնել» կամ «Երբ ավելի հեշտությամբ շփվեմ մարդկանց հետ»):
• Ի՞նչ կոնկրետ քայլեր կարող եմ անել թերապիայի ընթացքում և դրանից դուրս՝ իմ նպատակներին հասնելու համար: (Օրինակ՝ «Կփորձեմ շաբաթական մեկ անգամ մեդիտացիա անել» կամ «Կմասնակցեմ սոցիալական միջոցառումների»):

Հոգեթերապիայի տարբեր մոտեցումներ

Կան հոգեթերապիայի բազմաթիվ մոտեցումներ, որոնցից յուրաքանչյուրն ունի իր տեսական հիմքերն ու տեխնիկան։ Ամենատարածվածներից են՝

• Կոգնիտիվ-վարքային թերապիա (ԿՎԹ). Կենտրոնանում է մտքերի, զգացմունքների և վարքագծի փոխկապակցվածության վրա՝ օգնելով փոխել անառողջ մտածելակերպը և վարքագիծը։
• Հոգեդինամիկ թերապիա. Ուսումնասիրում է անցյալի փորձառությունների և անգիտակից գործընթացների ազդեցությունը ներկա վարքագծի վրա։
• Հումանիստական թերապիա. Շեշտը դնում է անհատի ներուժի, ինքնաիրացման և ազատ կամքի վրա։
• Ինտեգրատիվ թերապիա. Միավորում է տարբեր մոտեցումների տարրեր՝ յուրաքանչյուր այցելուի կարիքներին համապատասխան։

APA-ն մանրամասնում է այս տարբեր մոտեցումները։ Ձեր թերապևտը կօգնի ձեզ հասկանալ, թե որ մոտեցումն է լավագույնը ձեր կարիքների համար։

Գաղտնիություն և էթիկա

Հոգեթերապիայում գաղտնիությունը հիմնարար սկզբունք է։ Ձեր թերապևտը պարտավոր է պահպանել ձեր բոլոր տեղեկությունների գաղտնիությունը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ կա անմիջական վտանգ ձեր կամ ուրիշի կյանքին։ Այս սահմանափակումները ձեզ կբացատրվեն առաջին իսկ նիստի ընթացքում։

Ինչպե՞ս իմանալ՝ շարունակել, թե՞ փոխել մասնագետին

Թերապիան ժամանակատար գործընթաց է, և արդյունքները միշտ չէ, որ անմիջապես տեսանելի են։ Այնուամենայնիվ, կարևոր է պարբերաբար գնահատել ձեր առաջընթացը։

• Երբ շարունակել. Եթե զգում եք, որ կապ եք հաստատել ձեր թերապևտի հետ, եթե նիստերից հետո ունենում եք նոր պատկերացումներ կամ զգում եք, որ ձեր վիճակը կամ հաղթահարման հմտությունները բարելավվում են, ապա, ամենայն հավանականությամբ, ճիշտ ճանապարհի վրա եք։ Կարող եք կարդալ ավելին այն մասին, թե արդյոք թերապիան արժե իրեն:
• Երբ փոխել. Եթե մի քանի նիստից հետո դուք չեք զգում կապ թերապևտի հետ, եթե զգում եք, որ ձեր կարիքները չեն հասկացվում, կամ եթե թերապիան որևէ դրական փոփոխություն չի բերում, հնարավոր է, որ ժամանակն է քննարկել այլ մասնագետի հետ աշխատելու հնարավորությունը։ Միշտ կարող եք բաց քննարկել այս մտահոգությունները ձեր թերապևտի հետ։

Ինչպե՞ս ընտրել ճիշտ մասնագետ Հայաստանում

Ճիշտ մասնագետ գտնելը կարևոր է հաջող թերապիայի համար։ Հայաստանում մասնագետ ընտրելիս հաշվի առեք հետևյալը՝

• Կրթություն և փորձ. Համոզվեք, որ մասնագետը ունի համապատասխան կրթություն և որակավորում։
• Մասնագիտացում. Որոշ թերապևտներ մասնագիտանում են կոնկրետ խնդիրների կամ մոտեցումների մեջ։ Ընտրեք նրան, ով համապատասխանում է ձեր կարիքներին։
• Անձնական կապ. Շատ կարևոր է, որ դուք հարմարավետ զգաք ձեր թերապևտի հետ։ Առաջին նիստը հնարավորություն է տալիս գնահատելու այս կապը։ Կարող եք կարդալ ավելին առաջին նիստից ինչ սպասելու մասին։
• Խորհրդատվություն. Մի քանի մասնագետների հետ նախնական խորհրդատվություն անցկացնելը կարող է օգնել ձեզ կողմնորոշվել։

Minder-ի մասնագետների ցանկը կարող է օգնել ձեզ գտնելու համապատասխան թերապևտ Հայաստանում։

Կարևոր նշում

Հոգեթերապիան չի հանդիսանում շտապ օգնություն։ Եթե դուք կամ ձեր ճանաչած որևէ մեկը գտնվում է անմիջական վտանգի տակ կամ ունի ինքնասպանության մտքեր, խնդրում ենք անմիջապես դիմել շտապ բժշկական օգնության կամ զանգահարել ոստիկանություն։ Հայաստանում կարող եք զանգահարել 911 կամ դիմել մտավոր առողջության ճգնաժամային ծառայություններին։