Եթե հաճախ եք կասկածում ձեր ուժերին, դժվարանում եք ընդունել գովեստը կամ խուսափում եք նոր քայլերից՝ վախենալով սխալվելուց, կարող է օգտակար լինել խոսել ինքնագնահատականի մասին։ Ցածր ինքնագնահատականը ինքնին ախտորոշում չէ։ Այնուամենայնիվ, երբ ինքնաքննադատությունը խանգարում է աշխատանքին, ուսմանը կամ հարաբերություններին, հոգեբանի հետ զրույցը կարող է օգնել հասկանալ, թե ինչ է տեղի ունենում։ Պետք չէ նախապես ունենալ «ճիշտ» բացատրություն։
Ինչպես նկատել խնդիրը առօրյայում
Ինքնագնահատականը միայն ինքնավստահ խոսքը չէ։ Այն երևում է այն բանում, թե ինչպես եք մեկնաբանում սխալը, արձագանքում քննադատությանը կամ սահմաններ դնում շփման մեջ։ Օրինակ՝ կարող եք հաջող ավարտած աշխատանքը համարել պատահականություն, իսկ մեկ անհաջող զրույցը՝ «ապացույց», որ բավարար չափով լավը չեք։ Մեկ ուրիշը կարող է անընդհատ համաձայնել ուրիշների խնդրանքներին, որպեսզի չհիասթափեցնի նրանց։ Սա օրինակ է, ոչ թե թեստ կամ ախտորոշման նշան։
Բրիտանիայի NHS-ի՝ ցածր ինքնագնահատականի մասին նյութը նկարագրում է, թե ինչպես են ինքնաքննադատական համոզմունքներն ու դժվար իրավիճակներից խուսափելը կարող ամրապնդել միմյանց։ Այդ աղբյուրի՝ Մեծ Բրիտանիայում բուժօգնություն գտնելու քայլերը Հայաստանի ծառայությունների ուղեցույց չեն։
Չորս հարց՝ առաջին զրույցից առաջ
Այս փոքրիկ գրառումը կարող եք անել միայն ձեզ համար։ Այն ինքնագնահատականը չափելու սանդղակ չէ. նպատակը մասնագետի հետ խոսելու թեման պարզելն է։ Եթե որևէ հարց անհարմար է, բաց թողեք այն։
- Ի՞նչ իրավիճակում է դժվարությունը կրկնվում։ Օրինակ՝ աշխատանքի քննարկումից, ընտանիքի անդամի մեկնաբանությունից կամ նոր ծանոթությունից հետո։
- Ի՞նչ եք ասում ինքներդ ձեզ այդ պահին։ Գրեք մեկ նախադասություն՝ առանց այն ճշմարտություն համարելու։
- Ի՞նչն է իրականում հայտնի։ Տարբերեք կատարվածը ձեր ենթադրությունից. «չստացա պատասխան» և «ինձ չեն գնահատում» նույնը չեն։
- Ի՞նչ կուզենայիք փոխել առօրյայում։ Օրինակ՝ կարողանալ հարց տալ հանդիպման ժամանակ կամ հանգիստ ասել «ոչ»։
Այս հարցերից որևէ մեկի պատասխանը ցույց տալը պարտադիր չէ։ Կարող եք սկսել միայն այն թեմայից, որն այժմ անվտանգ է թվում քննարկել։
Երբ դիմել հոգեբանի և ինչ սպասել
Մասնագետին դիմելու համար պարտադիր չէ սպասել ծանր վիճակի։ Եթե ինքնաքննադատությունն ու խուսափելը երկար են տևում, սահմանափակում են ձեր ընտրությունները կամ ուղեկցվում են տագնապով ու ընկճվածությամբ, արժե քննարկել աջակցությունը։ Հոգեբանը կարող է օգնել ուսումնասիրել կրկնվող մտքերը, հարաբերությունների փորձը և գործնական քայլերը։ ԱՄՆ NIMH-ի հոգեթերապիայի բացատրությունը նկարագրում է, թե ինչպես կարող են զրույցային մոտեցումները աշխատել մտքերի ու վարքի հետ, և խորհուրդ է տալիս հարցնել մասնագետի որակավորման, մեթոդի և նպատակների մասին։ Սա անհատական բուժման ծրագիր չէ։
Առաջին հանդիպման ժամանակ կարող եք ասել՝ «Ես հաճախ խուսափում եմ նոր հնարավորություններից, որովհետև վախենում եմ սխալվել։ Կուզեի հասկանալ՝ ինչպես սկսել աշխատել դրա հետ»։ Կարող եք նաև հարցնել՝ մասնագետն ինչպես է աշխատում ինքնագնահատականի թեմայով և երբ եք միասին վերանայելու առաջընթացը։ Ոչ ոք չի կարող նախապես խոստանալ, թե քանի հանդիպում կպահանջվի։
Ինչպես ընտրել համապատասխան մասնագետ Հայաստանում
Համեմատեք մասնագետի պատրաստությունը, աշխատանքային թեմաները, հանդիպման լեզուն, ձևաչափը, արժեքն ու ազատ ժամերը։ Ինքնագնահատականի թեմայով մասնագետների էջում կարող եք սկսել այդ համեմատությունը։ Եթե կենսագրությունից պարզ չէ՝ արդյոք մասնագետն աշխատում է ձեր իրավիճակի հետ, հարցրեք նախքան ամրագրելը։ Մեր առաջին հանդիպումից առաջ տրվող հարցերի ցանկը կօգնի պատրաստել կարճ հաղորդագրություն, իսկ Հայաստանում հոգեբան գտնելու ուղեցույցը ներկայացնում է ընտրության ամբողջ ընթացքը։
Եթե ունեք ինքնավնասման մտքեր, անմիջական վտանգ կամ ծանր առողջական գանգատներ, մի սպասեք առցանց ամրագրմանը․ դիմեք տեղական շտապ օգնության կամ համապատասխան բժշկական ծառայության։
